Categorie archief: markttoezicht

Europese Commissie evalueert stelsel van financieel toezicht

De Europese Commissie heeft evaluaties gepubliceerd over het Europees financieel toezicht en over het ESRB, het Europees Comité voor Systeemrisico’s..

De Commissie constateert onder meer dat Europese toezichthouders EBA, ESMA en EIOPA meer werk moeten maken van het – zichtbaar – beschermen van consumenten/beleggers. Ook dient het ESRB minder formalistisch te worden; de gereedschapskist moet worden uitgebreid met ‘soft power’.

De Europese Commissie zegt dat wijzigingen in de structuur van het financiële toezicht voorzichtig moeten worden bestudeerd, in het licht van de Bankenunie. Dat geldt ook voor het in Nederland bekende model van Twin Peaks, waarin prudentieel en gedragstoezicht zijn verdeeld tussen DNB en AFM.

Meer informatie staat hier.
.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder markttoezicht

Eerste Kamer stemt in met stroomlijning markttoezicht ACM

De Eerste Kamer heeft op 24 juni ingestemd met de wet ter stroomlijning van het markttoezicht door de Autoriteit Consument & Markt. Alleen de PVV-fractie stemde tegen.

Eerste Kamer

Eerste Kamer

De wet dient ter vereenvoudiging en stroomlijning van procedures en instrumentarium binnen de ACM. Het gaat onder meer om  beslis- en betalingstermijnen, openbaarmaking en sancties.

De wet is de tweede stap, na de instellingswet, in de bundeling van het toezicht van de voormalige NMa, OPTA en Consumentenautoriteit. Minister Kamp heeft inmiddels aangekondigd met nieuwe wetgeving te komen om de boetes te verhogen.

Klik hier voor de tekst van het wetsvoorstel dat nu een wet wordt.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder markttoezicht

ACM werkt aan digitaal loket voor anonieme informanten

De Autoriteit Consument en Markt wil mogelijk maken dat informatie over kartels volledig anoniem en digitaal kan worden aangeleverd. Als het bestuur van de ACM daarmee akkoord gaat, komt er in 2015 een dropbox voor bewijsmateriaal over concurrentiebeperkende afspraken.

BGv-HpLCQAEjhTH.jpg-largeDe ACM mikt op een voorziening voor melders die volledig anoniem een digitaal dossier bij de toezichthouder willen neerleggen. Op dit moment garandeert de ACM geheimhouding “tot de rechter”. Het loket “ACM Anoniem” moet volledige anonimiteit van de informant garanderen.

De ACM presenteerde de plannen in een presentatie bij de Vereniging voor Mededingingsrecht. Uit de voorlopige uitkomsten van een haalbaarheidsonderzoek blijkt volgens de toezichthouder dat “juridische en technische hobbels” genomen kunnen worden. Tot de voorlopige uitgangspunten voor “ACM Anoniem” behoort dat het systeem voldoende bestand moet zijn tegen hackers.

Screening

De ACM wil de detectie van verboden afspraken ook versterken door gebruik te maken criminologische indicatoren. Uit onderzoek blijkt het risico op kartelvorming groter is bij bedrijven die eerder betrokken waren bij organisatiecriminaliteit. Dat geldt ook voor personen die zich schuldig maakten aan witteboordencriminaliteit. Volgens de ACM kan criminologisch onderzoek een goede aanvulling vormen op economisch onderzoek.

De presentatie over innovatie van detectie is te downloaden via de website van de Vereniging voor Mededingingsrecht.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder markttoezicht

Pleidooi voor versterking van Europees gedragstoezicht op banken

Ook op Europees niveau moet gedragstoezicht op de financiële sector ontwikkeld worden, aldus de deze week gepresenteerde ‘Financiële hervormingsagenda‘. Zijn we op weg naar een “Europese AFM”?

Afgelopen donderdag kregen Nederlandse kandidaten voor het Europees Parlement een “maatschappelijk manifest“, ondertekend door de Consumentenbond, Finance Watch, FNV Finance, Milieudefensie, Oxfam Novib en de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling.  De organisaties pleiten onder meer voor een “complete Bankunie met bescherming van consumenten”:

In Nederland houdt de Autoriteit Financiële Markten (AFM) naast De Nederlandsche Bank (DNB) toezicht op financiële instellingen. Waar DNB let op de financiële gezondheid van de financiële instellingen, waakt de AFM erover dat deze niet ten koste gaat van hun klanten. Financiële consumenten staan vaak machteloos tegenover financiële instellingen die over een grote kennisvoorsprong beschikken. In de Bankenunie zal de Europese Centrale Bank (ECB) de rol van DNB overnemen. Er is echter nog geen ‘Europese AFM’, noch liggen daartoe voorstellen op tafel. Omdat Europese regelgeving steeds dwingender wordt kan deze het relatief uitgewerkte Nederlandse gedragstoezicht ondermijnen. Daarom dient ook op Europees niveau gedragstoezicht ontwikkeld te worden, met nadruk op nut en eenvoud van producten, op de verdienmodellen van banken en hun zorgplicht.

Foto Hassan Outaklla

(Foto Hassan Outaklla)

Bas Eijckhout (GroenLinks) reageerde positief en ziet wel iets in een Europese AFM.  Gerben Jan Gerbrandy (D66) vroeg zich af of het gedrag niet beter een nationale aangelegenheid kan blijven. Hij twijfelde aan de “grensoverschrijdende werking”. Net als zijn collega Dirk Gotink (CDA) was hij bang dat Europese regels niet het niveau halen van de Nederlandse wetgeving. Bart Combée, voorzitter van de Consumentenbond, zei dat het hem niet te doen is om nog nieuwe Europese organisatie, al zou de versterking van het toezicht wel kunnen “groeien naar een Europese AFM”.

De gedachte om het Europese gedragstoezicht te versterken werd eerder verwoord door Ronald Gerritse, de vorig jaar overleden voorzitter van de AFM. In 2012 pleitte hij in het Financieele Dagblad voor getrapt gedragstoezicht door een Europese toezichthouder:

Behalve toezicht op de soliditeit van de banken in Europa, vraagt de bankenunie om toezicht op het optreden van die banken op de markt. Het bestaansrecht en de levensvatbaarheid van een bank vallen niet alleen af te meten aan de hand van buffers, balansratio’s en andere kwantitatieve maatstaven. Een gezonde bank is in de eerste plaats een bank met een gezond bedrijfs- en verdienmodel. Een gezonde bank is daarmee ook een bank die deugdelijk met zijn klanten omgaat. Gezondheid is ook een kwestie van gedrag.

Nederland heeft ervaring met verbanden tussen prudentieel en gedragstoezicht, bijvoorbeeld in het geval van DSB. End 2012 is het Financieel Stabiliteitscomité opgericht waarin DNB, AFM en ministerie van Financiën spreken over ontwikkelingen op het gebied van de stabiliteit van het Nederlandse financiële stelsel. In het jaarverslag over 2013 schrijft de AFM:

Naast prudentieel toezicht speelt ook gedragstoezicht een belangrijke rol in het ondervangen van instabiliteit in het financiële stelsel als gevolg van een bepaald risico, waardoor als resultaat van verbondenheid meerdere marktpartijen in het financiële systeem in de problemen komen.

Ook de nieuwe voorzitter van de AFM, Merel van Vroonhoven, heeft inmiddels een lans gebroken voor Europees gedragstoezicht. Om een effectieve bijdrage te leveren aan het herstel van vertrouwen, moet de Europese bankenunie volgens haar stevig toezicht houden op de ‘conduct of business’ van de banken.

De regels kunnen nog allerlei vormen aannemen, het toezicht kan nog op allerlei manieren worden georganiseerd. Het is niet per se nodig dat Nederlandse hypotheekdossiers gecontroleerd worden door Europese ambtenaren. Belangrijker is dat ook op Europees niveau voldoende aandacht bestaat voor het gedrag van financiële ondernemingen, dat toezichthouders niet alleen letten op prudentiële maar ook naar gedragsrisico’s in de markt.

Paul van Dijk

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder markttoezicht

DNB: ‘Beter toezicht door betere rapportages’

De Nederlandsche Bank treedt in 2014 strenger op als rapportages van banken niet goed genoeg zijn. ‘Beter toezicht door betere rapportages’ is een gemeenschappelijk belang van DNB en banken, aldus de brochure Thema’s DNB toezicht 2014.

Bij ernstige overtredingen zal DNB in 2014 boetes en lasten onder dwangsom opleggen. Ook wil de toezichthouder de ‘interactie” met banken en accountants intensiveren ‘om de keten van kwaliteitsbewaking effectiever te maken’.

‘DNB verwacht van de banken dat hun operationele organisatie zodanig is ingericht dat ze de kwaliteit en tijdigheid van de prudentiële rapportages voldoende kunnen waarborgen. Omgekeerd mogen banken erop rekenen dat DNB haar interne infrastructuur, processen en systemen efficiënt inricht en beheert, gemakkelijk toegankelijk is voor vragen en deze tijdig beantwoordt, reeds beschikbare data zoveel mogelijk benut en eventuele data-uitvragen goed coördineert om dubbel werk en onnodige administratieve lasten te voorkomen. U kunt ons daarop aanspreken. Uiteindelijk hebben DNB en de banken hier een gemeenschappelijk belang: beter toezicht door betere rapportages.’

Belangenverstrengeling
DNB doet in 2014 onderzoek naar belangenverstrengeling bij financiële instellingen. Dit is een van de ‘cross-sectorale’ activiteiten in Thema’s DNB toezicht 2014.

De financiele toezichthouder constateert dat een aantal financiële instellingen in de afgelopen jaren ‘passief dan wel actief’ betrokken was bij schandalen waarin belangenverstrengeling ‘in enige vorm’  een rol speelde. ‘Het wellicht bekendste voorbeeld is de Vestia- zaak.’

‘Dergelijke incidenten leiden tot maatschappelijke verontwaardiging en financiële schade, beïnvloeden de reputatie van de instelling en de sector als geheel negatief en vormen een toenemend juridisch risico. Reden voor DNB om in 2014, mede als follow-up van het thema- project corruptie in 2013, in samenwerking met de FEC- partners een nader onderzoek te verrichten. Daarbij wordt gefocust op belangenverstrengeling en de werking van het betreffende beheersingskader bij financiële instellingen. DNB verwacht van alle onder toezicht staande instellingen dat zij een integere en beheerste bedrijfsvoering inrichten, waarbinnen de nodige aandacht bestaat voor het voorkomen en bestrijden van belangenverstrengeling.’

Thema’s
In de brochure geeft DNB een overzicht van de toezichtthema’s die extra aandacht krijgen in 2014. De toekomstbestendigheid van bedrijfsmodellen, herstel van financiële buffers, beter risicobeheer en duurzame aandacht voor integriteit, bestuur en cultuur blijven belangrijke thema’s.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder markttoezicht

Markttoezichthouders hebben missiewerk te doen

“ACM opereert buiten wet, kopte het Financieele Dagblad op woensdag 16 oktober. Mededingingsadvocaten zijn bang dat de Autoriteit Consument & Markt ook optreedt tegen gedrag dat niet verboden is. De kritiek toont dat markttoezichthouders nog missiewerk te doen hebben, om draagvlak te verwerven voor hun aanpak.

Het markttoezicht heeft in de afgelopen jaren een stevige “missiegedreven” doctrine ontwikkeld. Het besef is gegroeid dat de maatschappij niet alleen wil dat overtredingen worden bestraft, maar vooral dat problemen worden opgelost – of beter nog: voorkomen. Toezichthouders kunnen zich niet zomaar verschuilen achter het ontbreken van wettelijke bevoegdheden. Zij besteden niet alleen aandacht aan illegaal maar ook aan (ander) schadelijk gedrag. En zij maken niet alleen gebruik van wettelijke instrumenten maar gaan ook in gesprek met ondernemingen.

Het Markttoezichthoudersberaad schrijft in de “Criteria voor goed toezicht” dat toezicht

“meer omvat dan slechts de strikte toepassing van bevoegdheden bij het uitvoeren en handhaven van bepaalde wetten en regels”.

Om er in een voetnoot aan toe te voegen:

“Dit laat uiteraard onverlet dat missiegedreven toezicht wordt uitgevoerd binnen de geldende wettelijke bepalingen.”

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid pleitte onlangs voor “reflectief” toezicht:

“Een reflectieve toezichthouder signaleert en agendeert dus ook legaal, maar scha- delijk gedrag. Bovendien kan hij de aandacht vestigen op voorbeelden en good practices en zo een positief stimulerende rol vervullen.”

Kritiek

De missiegedreven doctrine heeft school gemaakt in het markttoezicht, maar is daarbuiten nog niet algemeen aanvaard. Er is kritiek aan het adres van niet alleen de ACM maar ook de AFM. Gaan de toezichthouders niet hun boekje te buiten? Zeker voor een juridische one trick pony is de situatie helder: wat niet in de wet staat, bestaat niet, of mag niet bestaan.

Er is discussie over de  legitimiteit van bijdragen aan het publieke debat, maar ook van ander optreden “buiten de wet”. Hoewel deze kritiek niet altijd begrip verraadt voor de maatschappelijke rationaliteit van toezicht, kunnen markttoezichthouders het zich niet veroorloven om hun schouders op te halen. In elk geval is het niet handig de suggestie te wekken dat de wet er niet zoveel toe doet.

Het gaat niet alleen om woorden; de zorgen in de advocatuur en in het bedrijfsleven zijn niet geheel onbegrijpelijk. Advocaat Jolling de Pree gaat in het FD in op het voorbeeld van informele kennismakingsgesprekken, waarin ook de dreiging van vervolgonderzoeken aan de orde kan komen:

“Bestuurders zitten tegenover een autoriteit die hoge boetes op kan leggen. Ook aan bestuurders zelf. Bedrijven zijn dan al snel geneigd om hun gedrag aan te passen als ze zo een langdurig onderzoek kunnen voorkomen. Maar dan is helemaal niet duidelijk of er echt sprake is van een probleem.”

Volgens de krant benadrukt ACM-voorzitter Fonteijn dat zo’n gesprek niet in een intimiderende setting plaatsvindt.

“En een bestuurder kan altijd thuisblijven.”

Empathie

Markttoezichthouders doen er verstandig aan enige empathie te tonen voor de zorgen van advocaten, bedrijven en burgers. Het is duidelijk dat tenminste een toelichting op de gekozen aanpak noodzakelijk is. En we moeten zelfs voor mogelijk houden dat de praktijk hier en daar aanpassing behoeft.

Een toezichthouder heeft meer legitieme mogelijkheden dan een legalist in de wet kan vinden. Toch zijn er ook grenzen aan de inzet van instrumenten.  Ronald Gerritse, de onlangs overleden AFM-voorzitter,  waarschuwde in een speech voor detournement de pouvoir:

“Een toezichthouder kan verder gaan dan handhaving van de wet alleen, als schadelijk gedrag daar aanleiding toe geeft en onder de voorwaarde dat hij zijn gezag of zijn bevoegdheden niet misbruikt. En hij kan terug naar de wetgever als de wet te weinig mogelijkheden biedt om schadelijk gedrag daadwerkelijk te beperken.”

Markttoezichthouders kunnen de legitimiteit van hun optreden versterken door hierover het gesprek aan te gaan. Over de algemene doctrine die zij hebben gekozen, maar ook over casuïstiek waarin zij deze aanpak toepassen. Als een markttoezichthouder een probleem wil aanpakken zonder (al) een overtreding te vermoeden, is een extra investering nodig om draagvlak voor het optreden te verwerven. Ook kunnen autoriteiten duidelijk(er) maken wat de (rechts)positie is van bedrijven en burgers, bijvoorbeeld in “informele” gesprekken.

Markttoezichthouders hebben veel geïnvesteerd in het ontwikkelen van een aanpak, meer dan in het verwerven van draagvlak voor deze werkwijze. De kritiek van advocaten, hoe gemakzuchtig soms ook, is een signaal dat er ruimte is voor verbetering. Het markttoezicht heeft nog missiewerk te doen.

Paul van Dijk

Paul van Dijk is adviseur op het gebied van regulering, toezicht en communicatie. Hij was eerder werkzaam bij NMa en AFM.

ToezichtTafel

Deze blog is gepubliceerd op de ToezichtTafel, platform voor discussie over toezicht.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder markttoezicht

Markttoezichthouder ACM wil meer “duiding” van politiek

Voorzitter Chris Fonteijn van de Autoriteit Consument & Markt wil “preciezere regels” van de overheid. Dit zei hij in een interview met het Financieele Dagblad.

“Wij zijn in beginsel een economische toezichthouder. Je komt voor lastige beslissingen te staan als je in die economische beslissingen ook niet-economische belangen moet meewegen.”

Volgens Fonteijn zou de politiek bijvoorbeeld duiding moeten geven  over de vraag hoe belangrijk dierenwelzijn is ten opzichte van een hogere prijs voor de consument.

Duidelijkheid

chris-fonteijn-smallFonteijn verwacht binnenkort meer duidelijkheid te geven over over hoe mededingingsregels zich verhouden tot duurzaamheidsinitiatieven. Dit zei hij donderdag in een speech. “Daarbij is ook Beleidsregel Mededinging en Duurzame Ontwikkeling van het Ministerie van Economische Zaken van belang die binnenkort zal worden vastgesteld.” Eerder verscheen van de ACM een position paper. “De position paper en de beleidsregel liggen dus in elkaars verlengde en zijn in goed overleg tot stand gekomen.”

Energieakkoord

De ACM-voorzitter verdedigde de beoordeling van het Energieakkoord.

“Alles optellend heeft ACM moeten constateren dat de milieuvoordelen te beperkt zijn om op te wegen tegen de prijsverhoging voor de gebruikers. Voor zover alsnog tot sluiting zou worden besloten, dient er een manier te worden gevonden die maakt dat de mededingingsregels zich hier niet tegen verzetten.”

Onafhankelijkheid

Volgens Fonteijn toont de gang van zaken aan hoe onafhankelijk de ACM is.

“Natuurlijk is er ruimte voor discussie en zijn wij bereid tot overleg met belanghebbenden over de gevoerde argumentatie. Maar de eindbeslissing nemen wij zelfstandig los van politieke inmenging of beïnvloeding door belangengroepen.

De ACM-voorzitter benadrukte “dat de minister en zijn departement bij mij nooit enige vraagteken hebben laten bestaan over onze onafhankelijke status en het belang daarvan”.

Reageren

Is meer politieke duiding voor toezichthouders een goed idee? Geldt voor markttoezichthouders iets anders dan voor inspecties? Reageren kan via de ToezichtTafel.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder markttoezicht