Toezicht als investeren in vernieuwing

Niet alleen ondernemingen maar ook markttoezichthouders hebben een nieuw business model nodig. Zij moeten investeren in verandering, de zittende macht uitdagen en ruimte maken voor nieuwe toetreders. Dit zei innovatie-expert Charles Leadbeater tijdens de conferentie “Innovation in Oversight / Oversight and Innovation”.

Charles Leadbeater laat zich ook inspireren door Johan Cruyff

Charles Leadbeater laat zich ook inspireren door Johan Cruyff

Met de conferentie vierde de Autoriteit Consument & Markt op 20 juni het 1-jarig bestaan. Het katoenen jubileum werd luister bijgezet met de opening door koningin Máxima. Op de agenda stond de vernieuwing van toezicht, inclusief de vraag hoe toezichthouders moeten omgaan met innovatie.

Undersight

Ben je de brandweerwagen of de rookmelder, was de keuze die Leadbeater aan zijn gehoor voorlegde. In zijn ogen is niet alleen “oversight” maar ook “undersight” nodig. Innovatie zit vaak in een klein hoekje. En dus moet een toezichthouder als de ACM op zoek naar de vernieuwers: “Get down to find them!”

Frustraties

Leadbeater pleitte voor “Regulation als public leaderschip”. Markttoezichthouders zouden de spirit van veranderaars binnen moeten halen. Hij wees er ook op dat verandering vaak daar begint waar consumenten gefrustreerd raken. En dus moeten toezichthouders frustraties stimuleren en consumenten mobiliseren.

Koningin Máxima had toen al een lans gebroken voor de versterking van de vraagkant van de markt: ‘Consumer empowerment’ is a necessary condition for well-functioning markets. For the full promise of financial inclusion to be realized, consumers need financial capability and protection.”

Dynamiek

De digitale transformatie maakt een nieuwe aanpak in regulering noodzakelijk, stelde Annet Aris, verbonden aan INSEAD. “Kun je toezicht houden op een bewegend doel”, was een dag later de titel van haar column in het Financieele Dagblad.

Moeten er bijvoorbeeld geen transatlatische regels komen? En kunnen we nog wel enkele jaren vooruit reguleren? Moet regulering nog steeds gericht worden op producten en diensten, of steeds meer op data?

Nudging

Eenvoud en gemak, dat is de richting waarin regulering zich moet ontwikkelen volgens Cass Sunstein, schrijver van de boeken “Nudge” en “Simpler”. Keuzes van mensen kunnen beïnvloed worden zonder ge- en verboden. Daartoe moet informatie bijvoorbeeld wel gemakkelijk vergelijkbaar zijn.

Sunstein was niet verrast door de mededeling dat in Nederland ook kritische geluiden klinken over nudging. Volgens de voormalig adviseur van president Obama dreigt deze ethische discussie nog wel eens “lost in abstraction” te raken. In de praktijk valt het reuze mee met het doembeeld van een Nanny State. Bij nudging mag geen sprake zijn van manipulatie; mensen behouden het recht zelf hun gedrag te kiezen. Sunsteins antwoord op de zorgen luidt: “volledige transparantie en democratische verantwoording”.

Maatregelen

Toezichthouders worden niet afgerekend op “nudging” maar op het aantal harde maatregelen zij hebben genomen, nuanceerde Sunsteins landgenoot Bill Kovacic. Volgens de voormalig voorzitter van de Federal Trade Commission moet de ACM zich vooral richten op marktfalen en zelf geen winnaars of verliezers in de markt aanwijzen.

Kovacic toonde zich positief over de fusie van drie toezichthouders tot ACM, maar noemde de combinatie van taken ook een “gok”, waarvan de bestemming onzeker is: “Synergie gaat niet vanzelf.” Ook het markttoezicht moet durven te experimenteren, evaluaties kunnen weer leiden tot nieuwe aanpassingen. “Innovatie is alleen mogelijk als we risico’s nemen.”

Deze blog is ook gepubliceerd op www.toezichttafel.nl

 

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Advocaten willen biechteling kartel kunnen verhoren

Advocaten van verdachten van kartelvorming moeten kritische vragen kunnen stellen aan degene die het kartel heeft opgebiecht. Dit schrijft de Adviescommissie Mededinging van de Nederlandse Orde van Advocaten. De procedure bij de Autoriteit Consument en Markt zou zo’n getuigenverhoor mogelijk moeten maken.

De advocaten reageren op de zogenaamde clementieregeling, waarover minister Kamp van Economische Zaken een consultatie startte. Hij legt in deze beleidsregel vast hoe de ACM geldboetes kan verlagen voor degenen die zelf informatie aanleveren over verboden concurrentiebeperkende afspraken.

De Adviescommissie Mededinging constateert dat verdachten in een strafproces getuigen kunnen ondervragen, maar dat dit niet mogelijk is tijdens een hoorzitting van de ACM. Advocaten hebben niet de mogelijkheid tot het verhoren van een getuige die een clementieverklaring heeft afgelegd en zo zelf aan een (hogere) boete ontkomt. Juist de verklaring van een biechteling zou kritisch getoetst moeten worden:  

“De clementieregeling bevat prikkels om verklaringen en bewijs over te leggen die een bijdrage leveren aan het kartelonderzoek. Dit kan ertoe leiden dat de clementieaanvrager het zekere voor het onzekere zal willen nemen en verklaringen kan afleggen betreffende gedragingen die niet noodzakelijkerwijs zijn aan te merken als een inbreuk op het kartelrecht. Met name diegenen die niet als eerste een kartel opbiechten hebben een prikkel om gedragingen ernstiger voor te stellen dan zij zijn teneinde bewijs te leveren dat “aanzienlijk bijdraagt aan het vaststellen van het kartel” en aldus een hogere korting op de boete voor zichzelf te verkrijgen.”

Minister Kamp heeft in totaal twee reacties gekregen op het consultatiedocument. Het is nog niet duidelijk of hij de clementieregeling aanpast. De regeling biedt de mogelijkheid van boetevermindering tot 100 procent.

Boetebeleidsregel

Ook het consultatieproces over een nieuwe beleidsregel over boetes is nu afgesloten. Hierop kwamen drie reacties binnen. Energienetbeheerders en T-Mobile uitten hun zorg over de ruimte die de ACM heeft bij het vaststellen van de hoogte van de boete.

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

ACM werkt aan digitaal loket voor anonieme informanten

De Autoriteit Consument en Markt wil mogelijk maken dat informatie over kartels volledig anoniem en digitaal kan worden aangeleverd. Als het bestuur van de ACM daarmee akkoord gaat, komt er in 2015 een dropbox voor bewijsmateriaal over concurrentiebeperkende afspraken.

BGv-HpLCQAEjhTH.jpg-largeDe ACM mikt op een voorziening voor melders die volledig anoniem een digitaal dossier bij de toezichthouder willen neerleggen. Op dit moment garandeert de ACM geheimhouding “tot de rechter”. Het loket “ACM Anoniem” moet volledige anonimiteit van de informant garanderen.

De ACM presenteerde de plannen in een presentatie bij de Vereniging voor Mededingingsrecht. Uit de voorlopige uitkomsten van een haalbaarheidsonderzoek blijkt volgens de toezichthouder dat “juridische en technische hobbels” genomen kunnen worden. Tot de voorlopige uitgangspunten voor “ACM Anoniem” behoort dat het systeem voldoende bestand moet zijn tegen hackers.

Screening

De ACM wil de detectie van verboden afspraken ook versterken door gebruik te maken criminologische indicatoren. Uit onderzoek blijkt het risico op kartelvorming groter is bij bedrijven die eerder betrokken waren bij organisatiecriminaliteit. Dat geldt ook voor personen die zich schuldig maakten aan witteboordencriminaliteit. Volgens de ACM kan criminologisch onderzoek een goede aanvulling vormen op economisch onderzoek.

De presentatie over innovatie van detectie is te downloaden via de website van de Vereniging voor Mededingingsrecht.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder markttoezicht

OESO publiceert 11 principes over toezicht en inspectie

De OESO heeft “Best Practice Principles” gepubliceerd over toezicht en inspectie. In het rapport “Regulatory Enforcement and Inspections” geeft de internationale organisatie informele guidance over beleid, organisatie en instrumenten.

AfbeeldingDe 11 principes zijn:

  1. Evidence-based enforcement
  2. Selectivity
  3. Risk focus and proportionality
  4. Responsive regulation
  5. Long-term vision
  6. Co-ordination and consolidation
  7. Transparent governance
  8. Information integration
  9. Clear and fair process
  10. Compliance promotion
  11. Professionalism

Lees hier het gehele rapport van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Pleidooi voor versterking van Europees gedragstoezicht op banken

Ook op Europees niveau moet gedragstoezicht op de financiële sector ontwikkeld worden, aldus de deze week gepresenteerde ‘Financiële hervormingsagenda‘. Zijn we op weg naar een “Europese AFM”?

Afgelopen donderdag kregen Nederlandse kandidaten voor het Europees Parlement een “maatschappelijk manifest“, ondertekend door de Consumentenbond, Finance Watch, FNV Finance, Milieudefensie, Oxfam Novib en de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling.  De organisaties pleiten onder meer voor een “complete Bankunie met bescherming van consumenten”:

In Nederland houdt de Autoriteit Financiële Markten (AFM) naast De Nederlandsche Bank (DNB) toezicht op financiële instellingen. Waar DNB let op de financiële gezondheid van de financiële instellingen, waakt de AFM erover dat deze niet ten koste gaat van hun klanten. Financiële consumenten staan vaak machteloos tegenover financiële instellingen die over een grote kennisvoorsprong beschikken. In de Bankenunie zal de Europese Centrale Bank (ECB) de rol van DNB overnemen. Er is echter nog geen ‘Europese AFM’, noch liggen daartoe voorstellen op tafel. Omdat Europese regelgeving steeds dwingender wordt kan deze het relatief uitgewerkte Nederlandse gedragstoezicht ondermijnen. Daarom dient ook op Europees niveau gedragstoezicht ontwikkeld te worden, met nadruk op nut en eenvoud van producten, op de verdienmodellen van banken en hun zorgplicht.

Foto Hassan Outaklla

(Foto Hassan Outaklla)

Bas Eijckhout (GroenLinks) reageerde positief en ziet wel iets in een Europese AFM.  Gerben Jan Gerbrandy (D66) vroeg zich af of het gedrag niet beter een nationale aangelegenheid kan blijven. Hij twijfelde aan de “grensoverschrijdende werking”. Net als zijn collega Dirk Gotink (CDA) was hij bang dat Europese regels niet het niveau halen van de Nederlandse wetgeving. Bart Combée, voorzitter van de Consumentenbond, zei dat het hem niet te doen is om nog nieuwe Europese organisatie, al zou de versterking van het toezicht wel kunnen “groeien naar een Europese AFM”.

De gedachte om het Europese gedragstoezicht te versterken werd eerder verwoord door Ronald Gerritse, de vorig jaar overleden voorzitter van de AFM. In 2012 pleitte hij in het Financieele Dagblad voor getrapt gedragstoezicht door een Europese toezichthouder:

Behalve toezicht op de soliditeit van de banken in Europa, vraagt de bankenunie om toezicht op het optreden van die banken op de markt. Het bestaansrecht en de levensvatbaarheid van een bank vallen niet alleen af te meten aan de hand van buffers, balansratio’s en andere kwantitatieve maatstaven. Een gezonde bank is in de eerste plaats een bank met een gezond bedrijfs- en verdienmodel. Een gezonde bank is daarmee ook een bank die deugdelijk met zijn klanten omgaat. Gezondheid is ook een kwestie van gedrag.

Nederland heeft ervaring met verbanden tussen prudentieel en gedragstoezicht, bijvoorbeeld in het geval van DSB. End 2012 is het Financieel Stabiliteitscomité opgericht waarin DNB, AFM en ministerie van Financiën spreken over ontwikkelingen op het gebied van de stabiliteit van het Nederlandse financiële stelsel. In het jaarverslag over 2013 schrijft de AFM:

Naast prudentieel toezicht speelt ook gedragstoezicht een belangrijke rol in het ondervangen van instabiliteit in het financiële stelsel als gevolg van een bepaald risico, waardoor als resultaat van verbondenheid meerdere marktpartijen in het financiële systeem in de problemen komen.

Ook de nieuwe voorzitter van de AFM, Merel van Vroonhoven, heeft inmiddels een lans gebroken voor Europees gedragstoezicht. Om een effectieve bijdrage te leveren aan het herstel van vertrouwen, moet de Europese bankenunie volgens haar stevig toezicht houden op de ‘conduct of business’ van de banken.

De regels kunnen nog allerlei vormen aannemen, het toezicht kan nog op allerlei manieren worden georganiseerd. Het is niet per se nodig dat Nederlandse hypotheekdossiers gecontroleerd worden door Europese ambtenaren. Belangrijker is dat ook op Europees niveau voldoende aandacht bestaat voor het gedrag van financiële ondernemingen, dat toezichthouders niet alleen letten op prudentiële maar ook naar gedragsrisico’s in de markt.

Paul van Dijk

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder markttoezicht

DNB: ‘Beter toezicht door betere rapportages’

De Nederlandsche Bank treedt in 2014 strenger op als rapportages van banken niet goed genoeg zijn. ‘Beter toezicht door betere rapportages’ is een gemeenschappelijk belang van DNB en banken, aldus de brochure Thema’s DNB toezicht 2014.

Bij ernstige overtredingen zal DNB in 2014 boetes en lasten onder dwangsom opleggen. Ook wil de toezichthouder de ‘interactie” met banken en accountants intensiveren ‘om de keten van kwaliteitsbewaking effectiever te maken’.

‘DNB verwacht van de banken dat hun operationele organisatie zodanig is ingericht dat ze de kwaliteit en tijdigheid van de prudentiële rapportages voldoende kunnen waarborgen. Omgekeerd mogen banken erop rekenen dat DNB haar interne infrastructuur, processen en systemen efficiënt inricht en beheert, gemakkelijk toegankelijk is voor vragen en deze tijdig beantwoordt, reeds beschikbare data zoveel mogelijk benut en eventuele data-uitvragen goed coördineert om dubbel werk en onnodige administratieve lasten te voorkomen. U kunt ons daarop aanspreken. Uiteindelijk hebben DNB en de banken hier een gemeenschappelijk belang: beter toezicht door betere rapportages.’

Belangenverstrengeling
DNB doet in 2014 onderzoek naar belangenverstrengeling bij financiële instellingen. Dit is een van de ‘cross-sectorale’ activiteiten in Thema’s DNB toezicht 2014.

De financiele toezichthouder constateert dat een aantal financiële instellingen in de afgelopen jaren ‘passief dan wel actief’ betrokken was bij schandalen waarin belangenverstrengeling ‘in enige vorm’  een rol speelde. ‘Het wellicht bekendste voorbeeld is de Vestia- zaak.’

‘Dergelijke incidenten leiden tot maatschappelijke verontwaardiging en financiële schade, beïnvloeden de reputatie van de instelling en de sector als geheel negatief en vormen een toenemend juridisch risico. Reden voor DNB om in 2014, mede als follow-up van het thema- project corruptie in 2013, in samenwerking met de FEC- partners een nader onderzoek te verrichten. Daarbij wordt gefocust op belangenverstrengeling en de werking van het betreffende beheersingskader bij financiële instellingen. DNB verwacht van alle onder toezicht staande instellingen dat zij een integere en beheerste bedrijfsvoering inrichten, waarbinnen de nodige aandacht bestaat voor het voorkomen en bestrijden van belangenverstrengeling.’

Thema’s
In de brochure geeft DNB een overzicht van de toezichtthema’s die extra aandacht krijgen in 2014. De toekomstbestendigheid van bedrijfsmodellen, herstel van financiële buffers, beter risicobeheer en duurzame aandacht voor integriteit, bestuur en cultuur blijven belangrijke thema’s.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder markttoezicht

Concurrentie in missie Autoriteit Consument & Markt

De Tweede Kamer heeft de missie van de Autoriteit Consument en Markt aangepast. Bij amendement is een zin aan de wettelijke doelomschrijving toegevoegd: “Zij bewaakt, bevordert en beschermt daartoe een effectieve concurrentie en een gelijk speelveld op markten en neemt belemmeringen daarvoor weg.”

Minister Kamp (Economische Zaken) had al een doelomschrijving opgenomen in het wetsvoorstel dat de instellingswet van de ACM aanpast:

‘De werkzaamheden van de Autoriteit Consument en Markt hebben tot doel het bevorderen van goed functionerende markten, van ordelijke en transparante marktprocessen en van een zorgvuldige behandeling van consumenten.’  

Tweede Kamerlid Kees Verhoeven (D66) diende een amendement in omdat hij zich zorgen maakte over de rol van de ACM:

‘In tegenstelling tot zijn Europese pendant heeft de Nederlandse ACM in zijn missie-statement expliciet opgenomen dat welvaart van consumenten het ultieme doel van de fusieautoriteit is. De indiener wil expliciet duidelijk maken dat het lange termijn doel – welvaart vergroten voor de Nederlandse samenleving – vooral wordt bereikt via goed functionerende markten.’

Verhoeven baseerde de zin op de missie van het Europese directoraat-generaal Concurrentie: het beschermen van concurrentie en een competitief klimaat.

De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel met het amendement op 17 december aangenomen. Nu is de Eerste Kamer aan zet.

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized